0
0
Malaysia mencatat kemajuan ketara sepanjang sedekad lalu dalam memperluas ketersambungan digital dan penggunaan teknologi. Namun, kebangkitan kecerdasan buatan (AI), ancaman siber yang semakin canggih dan risiko dalam talian yang kompleks menuntut pendekatan baharu bukan sekadar pelaksanaan teknologi.
Isu-isu ini menjadi fokus utama Persidangan Kawal Selia Antarabangsa (IRC) 2026 anjuran Suruhanjaya Komunikasi dan Multimedia Malaysia (MCMC), yang menghimpunkan pengawal selia, pembuat dasar dan pemimpin industri untuk membincangkan bagaimana negara kekal berdaya saing, inovatif dan berdaya tahan pada dekad digital akan datang.
Persidangan IRC 2026 dan tumpuan utama
Ketika merasmikan persidangan, Menteri Komunikasi Datuk Seri Fahmi Fadzil menekankan keperluan pertukaran pandangan antara pengawal selia dalam suasana teknologi berubah pantas. Perbincangan di IRC 2026 menggariskan bahawa cabaran hari ini bukan sahaja menyentuh penerimaan teknologi baru, tetapi juga bagaimana membina keyakinan awam, memastikan keselamatan dan membentuk tadbir urus bertanggungjawab.
Mengimbangi inovasi dan kawal selia
Panel-panel di persidangan sependapat bahawa peraturan mesti berkembang seiring inovasi tanpa menjadi penghalang kepada kemajuan teknologi. Pengerusi Eksekutif Institut Kajian Strategik dan Antarabangsa, Faiz Abdullah, mengingatkan bahawa kawal selia berlebihan boleh mengekang inovasi kerana pasaran sering bergerak lebih pantas berbanding proses penggubalan undang-undang.
Namun begitu, beliau menegaskan bahawa peraturan tetap diperlukan apabila terdapat risiko jelas terhadap masyarakat, terutamanya berkaitan keselamatan dalam talian. Pandangan seumpama itu menitipkan mesej bahawa keseimbangan perlu dicapai—melindungi kepentingan awam tanpa mengekang potensi inovasi.
Pendekatan dasar yang lebih tangkas
Pengarah Urusan Bersama Pemandu Associates, Aida Azmi, mengkritik perbezaan tempo antara kerajaan dan sektor swasta. Beliau menyatakan syarikat diberi ganjaran kerana membawa produk ke pasaran dengan pantas, sementara pengawal selia diharapkan memastikan dasar benar-benar tepat sebelum dilaksanakan. Aida menggesa pembuat dasar menggunakan pendekatan lebih tangkas: “Mewujudkan dasar seperti membangunkan sesuatu produk,” katanya, sambil menekankan bahawa peraturan mesti sentiasa ditambah baik berdasarkan maklum balas dan pengalaman pelaksanaan sebenar.
Kepercayaan pengguna dan impak algoritma
Perbincangan mengenai AI, data peribadi dan media sosial berkisar kepada satu benang merah: keyakinan masyarakat. Ketua Pegawai Eksekutif Forum Kandungan Malaysia, Mediha Mahmood, menyatakan kebimbangan terhadap platform berasaskan algoritma yang bukan sahaja menyajikan kandungan berbahaya tetapi juga terus mencadangkan bahan serupa kepada pengguna. Beliau berkata, “Isunya bukan sekadar kandungan yang ditawarkan, tetapi bagaimana ia disampaikan dan berapa kerap kandungan sama terus disajikan kepada pengguna.”
Ciri seperti main automatik video, paparan tanpa penghujung dan cadangan berasaskan minat direka untuk meningkatkan interaksi, tetapi pada masa sama boleh memerangkap pengguna dalam “gelembung” digital. Mediha menegaskan bahawa tanggungjawab membentuk persekitaran digital yang lebih selamat tidak hanya terletak pada platform, tetapi juga memerlukan pengguna lebih berhati-hati dalam berinteraksi dengan kandungan dalam talian.
Cabaran keselamatan siber dan pengawalan AI
Isu keselamatan siber menjadi titik perhatian utama apabila AI memudahkan penghasilan e-mel pancingan data, penipuan dan video palsu atau deepfake yang sukar dibezakan daripada kandungan sebenar. Fazlan Abdullah dari CyberSecurity Malaysia memberi amaran bahawa pihak berniat jahat menggunakan AI untuk melancarkan serangan. “Jika anda berada dalam sesebuah organisasi atau kerajaan, anda juga perlu menggunakan AI untuk mempertahankan diri daripada serangan AI,” katanya, dan menggesa langkah keselamatan siber yang proaktif sejak fasa pembangunan produk atau sistem.
Cadangan rang undang-undang tadbir urus AI, bersama penubuhan Pejabat AI Kebangsaan dan Institut Keselamatan AI, dilihat sebagai usaha membentuk kerangka kawal selia berasaskan risiko yang menggalakkan inovasi sambil melindungi kepentingan orang ramai. Pakar menekankan kerangka ini mesti fleksibel supaya dapat disesuaikan dengan perkembangan pantas teknologi.
Kerjasama serantau dan persiapan masyarakat
Dalam konteks serantau, Hazremi Hamid dari Sekretariat ASEAN mempersoalkan keberkesanan kawal selia jika setiap negara bertindak bersendirian, memandangkan data, perkhidmatan digital dan ancaman merentasi sempadan. ASEAN sedang berusaha menyelaraskan prinsip tadbir urus AI, pengurusan data dan perkongsian maklumat sambil mengambil kira perbezaan tahap pembangunan digital di kalangan negara anggota.
Sepanjang 10 sesi dialog IRC 2026, perbincangan berulang kali menekankan pentingnya mempersiapkan masyarakat bukan sahaja menggunakan teknologi baharu, tetapi juga memahami cara mengendalikannya dengan selamat dan bertanggungjawab. Mesej yang digarisbawahi ialah teknologi mesti terus berkhidmat kepada manusia, bukannya manusia tunduk kepada teknologi.
